BESLENME

Çocuklarda ve Ergenlerde Obezitenin Nedenleri

Ülkemizde pek çok ebeveynde hala şişman çocuk sağlıklıdır anlayışı devam etmektedir. Oysa dünyada gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi Türkiye’de çocuklarda görülen obezite oranı hızla artmakta ve fazla kilonun çocuklarda sebep olduğu fiziksel ve psikolojik problemler anlatılmaya çalışılmaktadır. Obezite vücutta birikmiş fazla yağ miktarı olarak tanımlanır. Erkeklerde toplam kilonun %25’i, kızlarda ise toplam kilonun %32 sinden fazlasını yağ oluşturuyorsa obezite teşhisi konulabilir. Bunun yanı sıra, çocuklarda obezite teşhisi kilo boy oranının ideal olandan %120 fazla olması ile de tanımlanabilir. Fazla kilosu olan her çocuk obez bir yetişkin olacak diye bir şey söylenmesi doğru olmasa da riski arttırır. Çocukluk dönemindeki obezite pediatrik hipertansiyon, Tip II diyabet, ileride gelişebilecek kalp damar hastalıklarına sebep olabileceği gibi, çocuğun özgüven gelişimini ve sosyal iliksilerini olumsuz yönde etkileyebilir. Obezite, çocuğun psikolojik ve sosyal gelişimi için en büyük tehditlerden bir tanesidir.

Çocukluk Donemi Obezitesinin Sebepleri

Aile:
Anne ve/veya babanın obez olması çocuğun da obez olması riskini arttıran en önemli faktörlerden bir tanesidir. Bunun sebebi genetik yapılanma olabildiği gibi anne ve babanın yeme, davranışı ve egzersiz yapıp yapmama durumu da olabilir. Çocuğun özellikle de erken yaslarda anne ve babayı örnek alma olasılığı göz önünde bulundurulursa yeme düzeni ve egzersiz alışkanlığı ona göre şekillenecektir.

Hareketsizlik:
Teknolojinin gelişmesi ile birlikte günümüzde çocuklar okuldan boş kalan zamanlarını TV ve bilgisayar önünde geçirmektedir. Bunun yanı sıra abur cubur tüketiminin hızla yayılması çocuklarda hareketsizlikle birlikte sağlıksız kilo alımını tetikleyen faktörlerden bir tanesidir.

Psikolojik:
Stres, kaygı, depresyon yetişkinlerde olduğu gibi çocuklarda ve ergenlerde de kilo alımına neden olabilmektedir. Çocuğun ailesinden yeterince ilgi ve sevgi görememesi, okul ve sosyal hayatında problemler yaşaması, kendini yeterince ifade edememesi çocuğun problemini yemek yiyerek çözmesine sebep olabilir. Bu durum da çocuklarda kilo almayı hazlandırıcı faktörlerden bir tanesidir.

Çocuklarda Obezite Tedavisi

Obezite tedavi programlarında çocuğun veya ergenin kilo vermesi birincil hedef değildir. Çocuğun hızlı gelişimi göz önünde tutulursa kilo alımını yavaşlatmak ya da durdurmak daha sağlıklı olacaktır.

1) Fiziksel Aktivite:
Çocuklara ve ergenlere egzersiz alışkanlığı kazandırmak hem kilo yönetimini etkin kılacak hem de fiziksel, sosyal gelişimlerine yardımcı olacaktır. Düzenli egzersiz programı uygulanamayabiliyorsa bile günlük aktivitenin arttırılması enerji yakımını yükseltecektir. TV ve bilgisayar başında daha az zaman harcamaları bile hareketlilik oranın arttıracaktır.

2) Diyet:
Düşük kalorili diyetler çocuklar için önerilmez. Bu tur diyetler çocukların sağlıklı fiziksel gelişimini olumsuz yönde etkileyeceği gibi psikolojik olarak çocuk üzerinde stres yaratacaktır. Çocuğa normal, sağlıklı yeme alışkanlığının kazandırılması kilo alımını durdurmaya yeterli olacaktır.

3) Davranış Değişikliği:
Yetişkinlerin kilo vermek için uyguladığı davranış değiştirme programları çocuklarda ve ergenlerde de sonuç vermektedir. Bu programlar kişiden kişiye çeşitlilik gösterdiği için bu aşamada bu alanda uzman bir psikologdan destek almak gerekmektedir. Yemek ve egzersiz günlüğünün oluşturulması, anne baba ve çocuk arasındaki problemlerin çözümlenmesi, çocuğun ailesinden ve çevresinden destek görmesi, arkadaşları ile olan iliksisinin bu donemde yeniden yapılandırılması, okul başarısının kilo verme/koruma döneminde olumsuz etkilenmemesi açısından psikolojik destek oldukça büyük önem taşır.

Çocuk Obezitesinin Önlenmesi
Obezitenin önlenmesi tedavisinden çok daha kolaydır. Anne ve babaların bu konuda eğitilmesi çocukluk obezitesinin önlenmesi açısından oldukça önemlidir. Bebeklik döneminde kati besinlerin verimini olabildiğince erteleyip anne sütüne yönelmek, bebeği doyduğu noktada beslemeyi bırakmak, erken çocukluk döneminde sağlıklı beslenme alışkanlığının kazandiririlmasi, TV seyretme oranının azaltılması ve egzersiz alışkanlığının kazandırılması anne ve babaların önem vermesi gereken öğelerdir. Çocuğa gerekli olan ilgi ve sevginin gösterilmesi obeziteyi önleyecek olan faktörlerden bir tanesi olduğu unutulmamalıdır.

Makaleler